Khi nghe bác sĩ thông báo người bệnh cần “lọc máu”, nhiều gia đình thường nghĩ ngay đến chạy thận nhân tạo.

Tuy nhiên, ở những bệnh nhân nặng đang điều trị tại khoa Hồi sức tích cực (ICU), bác sĩ có thể lựa chọn một phương pháp khác gọi là lọc máu liên tục – CRRT.

Cả hai đều thuộc nhóm điều trị thay thế chức năng thận, nhưng cách thực hiện, tốc độ lọc và nhóm bệnh nhân phù hợp có nhiều điểm khác nhau.

Có thể hiểu đơn giản:

Chạy thận nhân tạo ngắt quãng: lọc trong một khoảng thời gian ngắn hơn, tốc độ loại bỏ chất hòa tan và dịch nhanh hơn.

Lọc máu liên tục CRRT: lọc chậm, đều và kéo dài, thường phù hợp hơn với bệnh nhân nặng có huyết động không ổn định.

Điều quan trọng là CRRT không phải là “chạy thận mạnh hơn” và cũng không phải phương pháp tốt hơn cho tất cả bệnh nhân.

Việc lựa chọn phương thức nào phụ thuộc vào tình trạng huyết động, mức độ tổn thương thận, lượng dịch dư, điện giải, acid–base, bệnh lý thần kinh, bệnh nền và mục tiêu điều trị của từng người bệnh.

1. Chạy thận nhân tạo là gì?

Chạy thận nhân tạo – Hemodialysis, trong bối cảnh điều trị cấp thường gọi là Intermittent Hemodialysis – IHD, là phương pháp đưa máu ra khỏi cơ thể qua một hệ thống lọc ngoài cơ thể.

Máu đi qua quả lọc để hỗ trợ:

• Loại bỏ các chất thải chuyển hóa.
• Giảm urê và một số chất hòa tan tích tụ.
• Điều chỉnh rối loạn điện giải.
• Điều chỉnh tình trạng acid–base.
• Loại bỏ lượng dịch dư thừa.

Sau đó máu được đưa trở lại cơ thể.

Một phiên chạy thận nhân tạo thường diễn ra trong vài giờ. Ở bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối, chạy thận có thể được thực hiện định kỳ theo lịch điều trị.

Trong bệnh cảnh tổn thương thận cấp, chạy thận nhân tạo cũng có thể được sử dụng nếu người bệnh có huyết động tương đối ổn định và có thể dung nạp việc loại bỏ dịch, chất hòa tan trong thời gian ngắn hơn.

Đọc thêm: Khi nào cần chạy thận? Chạy thận nhân tạo, lọc màng bụng hay ghép thận? tại chuyên mục Thận – Tiết niệu – Lọc máu của Spirit Health Care VN.

2. Lọc máu liên tục CRRT là gì?

CRRT – Continuous Renal Replacement Therapy là phương pháp điều trị thay thế chức năng thận được thực hiện liên tục hoặc gần như liên tục trong thời gian kéo dài.

CRRT thường được sử dụng trong môi trường ICU cho bệnh nhân nặng.

Điểm đặc trưng của CRRT là:

• Dịch được loại bỏ từ từ.
• Chất hòa tan được điều chỉnh liên tục.
• Sự thay đổi thể tích tuần hoàn diễn ra chậm hơn.
• Ít gây biến động nhanh về áp lực thẩm thấu so với lọc ngắt quãng.

Chính vì vậy, CRRT đặc biệt hữu ích khi người bệnh không chịu được việc rút dịch hoặc thay đổi nồng độ chất hòa tan quá nhanh.

3. Chạy thận nhân tạo và CRRT khác nhau như thế nào?

Theo KDIGO, CRRT và chạy thận nhân tạo ngắt quãng nên được xem là các phương thức bổ sung cho nhau, không phải hai phương pháp cạnh tranh để chọn một phương pháp “tốt nhất”.

4. Khi nào người bệnh cần điều trị thay thế thận?

Không nên quyết định chạy thận hoặc CRRT chỉ dựa vào một con số creatinine.

Theo các hướng dẫn về AKI và hồi sức, điều trị thay thế thận cần được cân nhắc khi xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng mà điều trị nội khoa không kiểm soát được.

Một số tình huống điển hình gồm:

Tăng kali máu nặng

Kali máu tăng nghiêm trọng có thể gây rối loạn nhịp tim nguy hiểm.

Nếu tăng kali không đáp ứng với điều trị nội khoa, lọc máu có thể trở thành một biện pháp cần thiết.

Toan chuyển hóa nặng

Khi tình trạng toan máu nghiêm trọng và không thể điều chỉnh bằng các biện pháp điều trị thông thường, bác sĩ có thể chỉ định RRT.

Quá tải dịch

Người bệnh có thể xuất hiện:

• Phù toàn thân.
• Phù phổi.
• Khó thở.
• Giảm oxy máu.
• Cân bằng dịch dương kéo dài.

Nếu quá tải dịch không đáp ứng với thuốc lợi tiểu hoặc các biện pháp điều trị khác, RRT có thể cần thiết.

Biến chứng urê huyết

Urê và các chất độc tích tụ có thể gây các biến chứng như:

• Rối loạn ý thức.
• Viêm màng ngoài tim do urê.
• Một số biểu hiện thần kinh hoặc toàn thân nghiêm trọng.

Trong các tình huống này, bác sĩ sẽ đánh giá chỉ định lọc máu.

5. Khi nào cần lọc máu liên tục CRRT?

CRRT thường được cân nhắc khi người bệnh cần RRT nhưng không phù hợp với việc lọc nhanh trong một phiên ngắn.

5.1. Huyết động không ổn định

Đây là một trong những tình huống điển hình nhất.

Ví dụ người bệnh:

• Đang sốc.
• Huyết áp thấp.
• Đang sử dụng thuốc vận mạch.
• Suy tuần hoàn.
• Suy đa cơ quan.

Nếu lấy dịch quá nhanh, huyết áp có thể tụt thêm.

CRRT cho phép loại bỏ dịch từ từ trong nhiều giờ nên thường dễ dung nạp hơn.

KDIGO 2012 đề xuất CRRT thay vì chạy thận ngắt quãng tiêu chuẩn ở bệnh nhân AKI có huyết động không ổn định.

Các hướng dẫn hồi sức đa chuyên khoa đăng trên Critical Care năm 2026 cũng khuyến nghị ưu tiên phương thức liên tục hoặc kéo dài ở bệnh nhân AKI không ổn định huyết động nhằm hạn chế tụt huyết áp trong quá trình điều trị.

5.2. Tổn thương thận cấp ở bệnh nhân ICU

Tổn thương thận cấp – Acute Kidney Injury, AKI – khá thường gặp ở bệnh nhân nặng.

Một số nguyên nhân hoặc bối cảnh thường gặp:

• Nhiễm trùng huyết.
• Sốc.
• Phẫu thuật lớn.
• Suy tim nặng.
• Chấn thương.
• Suy đa cơ quan.
• Một số thuốc hoặc độc chất.
• Giảm tưới máu thận kéo dài.

Không phải tất cả bệnh nhân AKI đều cần lọc máu.

Tuy nhiên khi AKI tiến triển nặng kèm các biến chứng cần RRT và bệnh nhân huyết động không ổn định, CRRT thường được xem xét.

5.3. Quá tải dịch nhưng không thể rút dịch nhanh

Một số bệnh nhân ICU có lượng dịch tích tụ lớn nhưng tim mạch không chịu được việc rút một lượng dịch lớn trong vài giờ.

CRRT giúp bác sĩ điều chỉnh tốc độ loại bỏ dịch theo từng giờ.

Đây là một trong những ưu điểm quan trọng của phương pháp liên tục.

5.4. Tổn thương não hoặc tăng áp lực nội sọ

Chạy thận nhân tạo ngắt quãng có thể làm thay đổi nhanh:

• Áp lực thẩm thấu.
• Natri.
• Urê.
• Cân bằng dịch.

Ở người bệnh có tổn thương hàng rào máu não hoặc tăng áp lực nội sọ, những thay đổi nhanh này có thể bất lợi.

KDIGO vì vậy đã khuyến nghị ưu tiên CRRT hơn lọc ngắt quãng ở một số bệnh nhân AKI có tổn thương não cấp hoặc tăng áp lực nội sọ.

5.5. Cần kiểm soát dịch và chuyển hóa liên tục

Ở bệnh nhân ICU nặng, tình trạng có thể thay đổi từng giờ.

CRRT cho phép kiểm soát liên tục:

• Dịch.
• Điện giải.
• Acid–base.
• Chất hòa tan.

Điều này giúp đội ngũ hồi sức điều chỉnh điều trị linh hoạt hơn.

6. Khi nào chạy thận nhân tạo ngắt quãng phù hợp hơn?

Chạy thận nhân tạo có thể phù hợp khi người bệnh:

• Huyết áp tương đối ổn định.
• Không cần thuốc vận mạch hoặc nhu cầu vận mạch thấp.
• Có thể chịu được thay đổi dịch trong vài giờ.
• Không có vấn đề thần kinh khiến thay đổi thẩm thấu nhanh trở nên nguy hiểm.
• Cần loại bỏ một số chất hòa tan nhanh.

Bệnh thận mạn giai đoạn cuối

Đây là nhóm bệnh nhân quen thuộc nhất với chạy thận nhân tạo định kỳ.

AKI nhưng huyết động ổn định

Một bệnh nhân AKI vẫn có thể chạy thận ngắt quãng nếu huyết động đủ ổn định.

CRRT không phải chỉ định bắt buộc cho tất cả bệnh nhân AKI.

7. Có phải CRRT tốt hơn chạy thận nhân tạo?

Không.

Đây là một điểm rất quan trọng.

Các nghiên cứu so sánh CRRT và lọc máu ngắt quãng chưa cho thấy CRRT giúp giảm tử vong rõ ràng cho tất cả bệnh nhân AKI.

Ưu thế chính của CRRT nằm ở khả năng:

• Loại bỏ dịch chậm.
• Điều chỉnh chất hòa tan từ từ.
• Hạn chế thay đổi huyết động đột ngột.
• Thuận lợi hơn trong một số bệnh cảnh ICU.

Do đó, câu hỏi đúng không phải:

“CRRT hay chạy thận phương pháp nào tốt hơn?”

Mà là:

“Tình trạng hiện tại của người bệnh phù hợp với phương thức điều trị thay thế thận nào hơn?”

8. Bệnh nhân đang CRRT có thể chuyển sang chạy thận nhân tạo không?

Có.

CRRT và IHD không phải hai phương pháp tách biệt hoàn toàn.

Một bệnh nhân có thể:

CRRT → ổn định huyết động → chuyển sang phương pháp ngắt quãng.

Việc chuyển đổi có thể được cân nhắc khi:

• Huyết áp ổn định.
• Giảm hoặc ngừng thuốc vận mạch.
• Kiểm soát được cân bằng dịch.
• Không còn tăng áp lực nội sọ.
• Bệnh nhân có thể dung nạp phương thức lọc ngắt quãng.

KDIGO cũng nhấn mạnh rằng việc chuyển đổi giữa các phương thức là điều thường gặp trong thực hành lâm sàng.

9. CRRT có đồng nghĩa với lọc máu hấp phụ hay lọc cytokine không?

Không.

Đây là một nhầm lẫn khá phổ biến.

CRRT là một nhóm phương thức điều trị thay thế thận liên tục.

Trong khi đó, các kỹ thuật như:

• Hấp phụ máu.
• Lọc cytokine.
• Thay huyết tương.
• Plasma exchange.
• Một số kỹ thuật lọc máu ngoài cơ thể chuyên biệt.

có cơ chế và mục tiêu điều trị khác.

Trong một số trường hợp, các kỹ thuật có thể được phối hợp với nhau nhưng không nên dùng các thuật ngữ này thay thế cho nhau.

10. Creatinine bao nhiêu thì phải chạy thận hoặc CRRT?

Không có một ngưỡng creatinine duy nhất áp dụng cho tất cả bệnh nhân.

Đây là điểm cả bệnh nhân và người nhà cần hiểu rõ.

Một người có creatinine rất cao nhưng tình trạng lâm sàng ổn định có thể được xử trí khác với một bệnh nhân có creatinine thấp hơn nhưng:

• Tăng kali nặng.
• Phù phổi.
• Toan chuyển hóa.
• Thiểu niệu hoặc vô niệu.
• Sốc.
• Suy đa cơ quan.

Do đó quyết định RRT phải dựa trên toàn cảnh lâm sàng, không phải một xét nghiệm đơn lẻ.

Các hướng dẫn hồi sức hiện đại cũng không khuyến nghị bắt đầu RRT chỉ vì tăng đơn độc urê hoặc creatinine khi chưa có biểu hiện hoặc biến chứng cần can thiệp.

11. CRRT có phải luôn chạy 24 giờ?

CRRT được thiết kế để điều trị liên tục trong thời gian dài và trong thực hành thường hướng tới điều trị gần như 24 giờ/ngày.

Tuy nhiên trên thực tế, hệ thống có thể phải tạm dừng do:

• Thay quả lọc.
• Đông hệ thống.
• Chụp chiếu hoặc làm thủ thuật.
• Vấn đề đường vào mạch máu.
• Điều chỉnh kỹ thuật.

Vì vậy “CRRT 24 giờ” nên hiểu là một phương thức điều trị liên tục, không có nghĩa máy không bao giờ được tạm dừng.

12. Thiết bị nào thường được sử dụng cùng bệnh nhân CRRT tại ICU?

CRRT thường được áp dụng cho bệnh nhân nặng nên quá trình điều trị không chỉ có máy lọc máu.

Người bệnh thường cần một hệ thống thiết bị ICU đồng bộ.

Monitor theo dõi bệnh nhân

Monitor giúp theo dõi:

• Điện tim.
• Nhịp tim.
• Huyết áp.
• SpO₂.
• Nhịp thở.
• Nhiệt độ.
• Các thông số huyết động nâng cao tùy cấu hình.

Spirit Health Care VN cung cấp nhiều dòng monitor theo dõi bệnh nhân dành cho bệnh viện, khoa Cấp cứu và ICU.

Bơm tiêm điện

Bệnh nhân ICU thường cần thuốc vận mạch, an thần hoặc nhiều loại thuốc được truyền với tốc độ chính xác.

Bơm tiêm điện giúp kiểm soát tốc độ truyền với độ chính xác cao theo chỉ định chuyên môn.

Máy truyền dịch

Máy truyền dịch hỗ trợ kiểm soát lượng dịch và tốc độ truyền trong quá trình chăm sóc người bệnh nặng.

Khách hàng bệnh viện có thể tham khảo các dòng máy truyền dịch Spirit Health Care VN đang cung cấp.

Giường ICU

Người bệnh CRRT thường phải nằm điều trị kéo dài.

Giường ICU hỗ trợ:

• Điều chỉnh tư thế.
• Chăm sóc người bệnh.
• Thực hiện thủ thuật.
• CPR.
• Theo dõi và vận chuyển trong khoa.

Xem thêm danh mục giường y tế điện ICU Spirit Health Care VN.

Máy thở và thiết bị hồi sức

Một số bệnh nhân cần CRRT đồng thời có suy hô hấp, sốc hoặc suy đa cơ quan nên có thể cần máy thở và nhiều thiết bị hồi sức khác.

Bệnh viện có thể tham khảo thêm danh mục thiết bị y tế bệnh viện Spirit Health Care VN để lựa chọn cấu hình phù hợp.

13. Những câu hỏi người nhà nên hỏi bác sĩ khi bệnh nhân cần lọc máu

Khi được thông báo người bệnh cần điều trị thay thế thận, gia đình có thể hỏi bác sĩ:

• Hiện tại nguyên nhân khiến bệnh nhân cần lọc máu là gì?
• Đây là tổn thương thận cấp hay bệnh thận mạn?
• Tình trạng thận có khả năng hồi phục không?
• Bác sĩ dự kiến sử dụng chạy thận nhân tạo hay CRRT?
• Vì sao phương pháp này phù hợp với người bệnh?
• Mục tiêu chính là loại bỏ dịch, giảm kali hay điều chỉnh toan máu?
• Người bệnh có đang cần thuốc vận mạch không?
• Khi nào có thể ngừng CRRT hoặc chuyển sang chạy thận ngắt quãng?

Những câu hỏi này giúp gia đình hiểu rõ hơn mục tiêu điều trị.

14. Tóm tắt dễ nhớ cho bệnh nhân và người nhà

Chạy thận nhân tạo ngắt quãng

Thường phù hợp hơn khi:

• Huyết động tương đối ổn định.
• Có thể chịu được việc lọc trong vài giờ.
• Bệnh nhân chạy thận định kỳ.
• Một số trường hợp AKI cần RRT.

Lọc máu liên tục CRRT

Thường được cân nhắc khi:

• Bệnh nhân nặng tại ICU.
• Huyết áp không ổn định.
• Đang cần thuốc vận mạch.
• Cần loại bỏ dịch từ từ.
• Có AKI kèm suy đa cơ quan.
• Có một số bệnh cảnh thần kinh hoặc tăng áp lực nội sọ.

Không có phương pháp nào tốt nhất cho tất cả bệnh nhân.

Lựa chọn phải dựa trên tình trạng thực tế và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa Thận – Hồi sức.

Tài liệu và guideline chuyên môn tham khảo

Nội dung bài viết được xây dựng trên cơ sở tham khảo các tài liệu và hướng dẫn chuyên môn gồm:

1. KDIGO Clinical Practice Guideline for Acute Kidney Injury – 2012

KDIGO khuyến nghị xem CRRT và lọc máu ngắt quãng là các phương thức bổ sung cho nhau trong AKI; đồng thời đề xuất CRRT ở bệnh nhân huyết động không ổn định và một số trường hợp AKI có tăng áp lực nội sọ.

2. KDIGO Conference Report – Controversies in Acute Kidney Injury

Báo cáo cập nhật của KDIGO tiếp tục nhấn mạnh rằng CRRT hợp lý hơn về mặt sinh lý ở bệnh nhân huyết động không ổn định, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy CRRT cải thiện tử vong so với lọc ngắt quãng ở tất cả bệnh nhân.

3. KDIGO 2026 AKI/AKD Guideline Update – Public Review Draft

Bản dự thảo cập nhật năm 2026 tiếp tục hướng tới lựa chọn phương thức RRT dựa trên đặc điểm người bệnh, bối cảnh lâm sàng, nguồn lực và chuyên môn tại cơ sở điều trị.

Tại thời điểm bài viết được cập nhật, đây là bản dự thảo cập nhật, chưa nên ghi là guideline KDIGO 2026 chính thức đã ban hành.

4. Multidisciplinary Guidelines on Renal Replacement Therapy in Intensive Care Medicine – Critical Care, 2026

Hướng dẫn đa chuyên khoa về RRT trong ICU khuyến nghị cá thể hóa lựa chọn giữa phương thức liên tục và ngắt quãng; ở bệnh nhân AKI không ổn định huyết động, phương thức liên tục hoặc kéo dài có thể được ưu tiên để hạn chế tụt huyết áp.

5. Acute Disease Quality Initiative – ADQI

Các hội nghị đồng thuận ADQI cung cấp khung chuyên môn về chất lượng, an toàn, chỉ định, theo dõi và thực hành điều trị thay thế thận cấp trong môi trường hồi sức.

Thông tin kiểm duyệt chuyên môn

Cố vấn và kiểm duyệt chuyên môn: BS. CKI Phạm Ngọc Sơn

Founder & Medical Advisor – Spirit Health Care VN.

Nội dung được xây dựng dựa trên các guideline và tài liệu y khoa quốc tế, đồng thời được trình bày lại theo ngôn ngữ dễ hiểu dành cho người bệnh và gia đình.

Lưu ý: Nội dung mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ.

Spirit Health Care VN

Spirit Health Care VN cung cấp giải pháp thiết bị y tế cho bệnh viện, phòng khám và các cơ sở chăm sóc sức khỏe, bao gồm:

• Monitor theo dõi bệnh nhân.
• Bơm tiêm điện.
• Máy truyền dịch.
• Giường ICU.
• Máy thở và thiết bị hồi sức.
• Các nhóm thiết bị y tế bệnh viện khác.

Bệnh viện hoặc cơ sở y tế cần tư vấn cấu hình, catalogue, hồ sơ sản phẩm hoặc báo giá có thể liên hệ Spirit Health Care VN.

Nội dung được tham khảo từ các khuyến cáo chuyên môn về tổn thương thận cấp và điều trị thay thế thận của KDIGO, các hướng dẫn hồi sức – Critical Care và tài liệu đồng thuận về CRRT.

Cố vấn và kiểm duyệt chuyên môn: BS. CKI Phạm Ngọc Sơn – Founder & Medical Advisor, Spirit Health Care VN.

Hotline/Zalo: 0972 036 528 – 0346 871 809

Spirit Health Care VN – Care with Love.