Ngáy có nên dùng máy CPAP không? Đây là câu hỏi thường gặp khi một người ngáy to kéo dài, ngủ không ngon hoặc được người thân phát hiện có những khoảng ngừng thở trong lúc ngủ.

Câu trả lời ngắn gọn là: không phải cứ ngáy là cần dùng máy CPAP.

CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) là liệu pháp tạo áp lực đường thở dương liên tục, được sử dụng phổ biến trong điều trị hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ – OSA (Obstructive Sleep Apnea) ở những trường hợp phù hợp.

Ở người mắc OSA, áp lực dương từ máy CPAP giúp duy trì độ mở của đường thở trong lúc ngủ. Khi tình trạng tắc nghẽn được kiểm soát, tiếng ngáy liên quan đến hẹp đường thở cũng có thể giảm đáng kể.

Vì vậy, để trả lời chính xác ngáy có nên dùng máy CPAP không, trước tiên cần phân biệt ngáy đơn thuần với ngáy liên quan đến ngưng thở khi ngủ.

Khách hàng đã có chẩn đoán OSA hoặc chỉ định PAP có thể tham khảo danh mục máy thở CPAP tại Spirit Health Care VN.

1. Vì sao chúng ta ngáy khi ngủ?

Tiếng ngáy thường xuất hiện khi luồng khí đi qua vùng đường thở trên bị hẹp, làm các mô mềm rung lên trong quá trình hô hấp.

Một số yếu tố có thể liên quan đến ngáy gồm:

• Cấu trúc đường thở.
• Nghẹt mũi.
• Tư thế nằm ngửa.
• Thừa cân hoặc béo phì.
• Uống rượu gần giờ ngủ.
• Một số thuốc có tác dụng an thần.
• Tuổi và những thay đổi của trương lực cơ vùng hầu họng.

Điều quan trọng là ngáy không đồng nghĩa với ngưng thở khi ngủ.

Có người ngáy nhưng không có các biến cố ngưng thở hoặc giảm thở đáng kể. Ngược lại, ở một số người, tiếng ngáy lại là dấu hiệu đi kèm OSA.

2. Ngáy có nên dùng máy CPAP không?

Không nên tự mua CPAP chỉ vì có triệu chứng ngáy.

Nếu chỉ ngáy đơn thuần mà chưa xác định OSA, máy CPAP không phải lựa chọn mặc định.

Cần chú ý hơn khi người ngủ cùng quan sát thấy diễn biến:

Ngáy rất to → im lặng → giống như ngừng thở → thở hổn hển → tiếp tục ngáy.

Một số biểu hiện khác có thể đi kèm gồm:

• Thức giấc vì nghẹt thở hoặc hụt hơi.
• Thở hổn hển trong lúc ngủ.
• Buồn ngủ nhiều vào ban ngày.
• Mệt mỏi dù thời gian ngủ có vẻ đầy đủ.
• Đau đầu vào buổi sáng.
• Khó tập trung.
• Khô miệng khi thức dậy.
• Ngủ không sâu hoặc thức giấc nhiều lần.

Nếu xuất hiện nhiều dấu hiệu trên, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là ngáy có nên dùng máy CPAP không, mà là người bệnh có mắc hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ hay không.

3. Máy CPAP giúp giảm ngáy bằng cách nào?

CPAP tạo luồng khí có áp lực dương và đưa qua ống dẫn, mặt nạ đến đường thở người sử dụng.

Có thể hình dung đơn giản:

Đường thở có xu hướng hẹp/xẹp khi ngủ

↓

CPAP tạo áp lực dương

↓

Hỗ trợ duy trì độ mở của đường thở

↓

Giảm các biến cố tắc nghẽn

↓

Tiếng ngáy liên quan đến tắc nghẽn có thể giảm

Ở người mắc OSA, tiếng ngáy thường liên quan đến sự hẹp hoặc xẹp của đường thở trên. Khi liệu pháp PAP kiểm soát tốt tình trạng này, tiếng ngáy có thể giảm đáng kể.

Tuy nhiên:

Mục tiêu chính của CPAP không phải đơn thuần là làm hết tiếng ngáy.

Mục tiêu quan trọng hơn là kiểm soát rối loạn hô hấp khi ngủ theo chẩn đoán và kế hoạch điều trị.

4. Ngáy có nên dùng máy CPAP không nếu chưa đo giấc ngủ?

Không nên tự chẩn đoán OSA và mua máy CPAP chỉ dựa trên tiếng ngáy.

Tùy trường hợp, quá trình đánh giá có thể bao gồm:

• Khai thác triệu chứng.
• Khám lâm sàng.
• Đánh giá các yếu tố nguy cơ.
• Các bảng sàng lọc nguy cơ OSA.
• Đo giấc ngủ tại nhà ở những trường hợp phù hợp.
• Đa ký giấc ngủ – polysomnography khi cần.

Một trong những thông số thường gặp sau khi khảo sát giấc ngủ là AHI – Apnea-Hypopnea Index.

AHI phản ánh số biến cố ngưng thở và giảm thở trung bình trong mỗi giờ ngủ theo tiêu chí của xét nghiệm được thực hiện.

Tuy nhiên, AHI không nên được tách khỏi toàn bộ bối cảnh lâm sàng. Bác sĩ có thể cần xem thêm triệu chứng, mức giảm oxy, bệnh lý đi kèm và các thông tin khác trước khi đưa ra hướng điều trị.

5. Khi nào người ngáy nên đi khám?

Người bệnh không cần chờ đến khi xuất hiện tình trạng ngừng thở rất rõ mới đi đánh giá.

Nên lưu ý nếu có:

• Ngáy to kéo dài.
• Người ngủ cùng chứng kiến những khoảng ngừng thở.
• Thức giấc vì nghẹt thở hoặc hụt hơi.
• Thở hổn hển trong khi ngủ.
• Buồn ngủ quá mức vào ban ngày.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Đau đầu buổi sáng.
• Khó tập trung.
• Tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch đi kèm.
• Các yếu tố nguy cơ OSA khác.

Đặc biệt, khi có ngáy to + ngừng thở được chứng kiến + buồn ngủ ban ngày, không nên chỉ tìm một sản phẩm “chống ngáy”.

Cần tìm nguyên nhân.

6. CPAP có phải máy tạo oxy không?

Không.

Đây là một trong những nhầm lẫn thường gặp khi khách hàng tìm mua thiết bị hỗ trợ hô hấp tại nhà.

Máy CPAP: tạo luồng khí có áp lực dương nhằm hỗ trợ duy trì đường thở.

Máy tạo oxy: cung cấp dòng khí có nồng độ oxy cao hơn không khí môi trường.

Vì vậy, máy CPAP không phải máy tạo oxy và hai thiết bị không thể mặc nhiên thay thế cho nhau.

Trong một số trường hợp người bệnh vừa cần liệu pháp PAP vừa có chỉ định bổ sung oxy, việc phối hợp cần sử dụng cấu hình phù hợp và tuân theo hướng dẫn chuyên môn.

7. CPAP, APAP và BiPAP khác nhau thế nào?

Khi tìm hiểu ngáy có nên dùng máy CPAP không, người dùng thường gặp thêm hai thuật ngữ APAP và BiPAP.

CPAP là gì?

CPAP duy trì một mức áp lực dương đường thở được thiết lập.

APAP là gì?

APAP – Auto-adjusting Positive Airway Pressure – có khả năng tự điều chỉnh áp lực trong một khoảng đã được cài đặt dựa trên những thay đổi của đường thở trong lúc ngủ.

BiPAP là gì?

BiPAP/bilevel sử dụng hai mức áp lực:

• IPAP – áp lực dương thì hít vào.
• EPAP – áp lực dương thì thở ra.

Chênh lệch giữa IPAP và EPAP tạo mức hỗ trợ áp lực (Pressure Support).

Không nên hiểu theo kiểu:

CPAP < APAP < BiPAP = máy càng cao càng tốt.

Mỗi phương thức có nguyên lý và mục tiêu sử dụng khác nhau.

Khách hàng có thể đọc thêm bài Máy CPAP và BiPAP khác nhau thế nào? Nên chọn loại nào? trên Spirit Health Care VN để hiểu rõ trước khi lựa chọn.

8. Máy CPAP nào có thể tham khảo cho người đã có chỉ định?

Sau khi người bệnh đã được đánh giá và có chỉ định PAP phù hợp, có thể lựa chọn thiết bị dựa trên chế độ điều trị, khả năng tạo ẩm, dữ liệu theo dõi, mặt nạ và nhu cầu sử dụng.

ResMed AirSense 10 AutoSet

Máy thở CPAP ResMed AirSense 10 AutoSet thuộc nhóm thiết bị CPAP/APAP dành cho liệu pháp PAP.

Máy hỗ trợ điều chỉnh áp lực tự động trong phạm vi được thiết lập và tích hợp các tính năng hỗ trợ quá trình sử dụng tại nhà.

Đây là một trong những model có thể tham khảo khi người bệnh đã có chẩn đoán OSA và chỉ định PAP phù hợp.

ResMed AirStart 10 APAP

Máy trợ thở ResMed AirStart 10 APAP là một lựa chọn khác trong nhóm APAP.

Thiết bị có khả năng tự điều chỉnh áp lực trong phạm vi được thiết lập và phù hợp để đối chiếu với AirSense 10 khi lựa chọn thiết bị sử dụng tại nhà.

ResMed AirMini AutoSet

Với người đã sử dụng PAP nhưng thường xuyên đi công tác hoặc di chuyển, có thể tham khảo máy trợ thở ResMed AirMini AutoSet.

AirMini có thiết kế nhỏ gọn, hướng đến nhu cầu sử dụng PAP có tính cơ động cao.

ResMed AirSense 10 AutoSet for Her

Một lựa chọn khác là ResMed AirSense 10 AutoSet for Her.

Việc lựa chọn phiên bản cụ thể nên dựa trên chế độ điều trị, cấu hình thiết bị và nhu cầu của người sử dụng thay vì chỉ dựa trên tên sản phẩm.

Khách hàng có thể xem thêm toàn bộ máy thở CPAP đang được Spirit Health Care VN giới thiệu.

9. Khi nào BiPAP được cân nhắc thay vì CPAP?

BiPAP không phải lựa chọn mặc định cho một người chỉ có triệu chứng ngáy.

Bilevel cung cấp hai mức áp lực IPAP và EPAP. Tùy loại thiết bị, phương thức này có thể đáp ứng một số nhu cầu hỗ trợ hô hấp khác với CPAP.

ResMed AirCurve 10 VAuto

Máy thở BiPAP ResMed AirCurve 10 VAuto thuộc nhóm thiết bị bilevel.

Sản phẩm nên được cân nhắc khi có nhu cầu sử dụng phương thức hai mức áp lực phù hợp, thay vì được xem đơn giản là một phiên bản “mạnh hơn” của CPAP.

ResMed Lumis 150 VPAP ST

Với nhu cầu hỗ trợ thông khí chuyên sâu hơn, có thể tham khảo máy thở BiPAP ResMed Lumis 150 VPAP ST.

Đây không phải thiết bị dành cho người chỉ ngáy tự mua và tự cài đặt. Chế độ và các thông số hỗ trợ thông khí cần phù hợp với tình trạng người bệnh.

Xem thêm danh mục máy thở BiPAP tại Spirit Health Care VN.

10. Ngáy có nên dùng máy CPAP không nếu CPAP giúp hết ngáy?

Việc tiếng ngáy giảm khi sử dụng CPAP không có nghĩa OSA đã “khỏi”.

Ở người mắc OSA, có thể hình dung:

Dùng CPAP → hỗ trợ duy trì đường thở → giảm tắc nghẽn → giảm ngáy.

Nhưng khi ngừng sử dụng thiết bị:

Không còn áp lực hỗ trợ → tình trạng hẹp đường thở và triệu chứng có thể xuất hiện trở lại.

Vì vậy, không nên đánh giá hiệu quả điều trị chỉ bằng việc “còn ngáy hay không”.

Dữ liệu từ thiết bị, triệu chứng, thời gian sử dụng và đánh giá chuyên môn đều có ý nghĩa.

11. Dùng CPAP mà vẫn ngáy thì sao?

Không nên tự tăng áp lực chỉ vì vẫn còn tiếng ngáy.

Một số vấn đề cần xem xét gồm:

Rò khí qua mặt nạ

Rò khí quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì áp lực và hiệu quả điều trị.

Mặt nạ không phù hợp

Mặt nạ quá lỏng có thể rò khí, trong khi quá chặt có thể gây khó chịu và làm người sử dụng khó duy trì liệu pháp.

Nghẹt mũi

Nghẹt mũi có thể ảnh hưởng đến khả năng thích nghi với PAP.

Thời gian sử dụng chưa đủ

Nếu người bệnh tháo mặt nạ giữa đêm, liệu pháp sẽ không được duy trì trong khoảng thời gian còn lại.

Áp lực hoặc chế độ cần được đánh giá lại

Các thiết bị PAP có thể lưu dữ liệu về thời gian sử dụng, rò khí, áp lực và các chỉ số liên quan.

Nên sử dụng những thông tin này kết hợp đánh giá chuyên môn thay vì tự tăng hoặc giảm áp lực.

12. Dùng CPAP bao lâu thì giảm ngáy?

Không có một khoảng thời gian cố định áp dụng cho tất cả người bệnh.

Ở người có OSA và sử dụng PAP phù hợp, tiếng ngáy liên quan đến tắc nghẽn có thể giảm khi đường thở được kiểm soát tốt.

Hiệu quả còn phụ thuộc vào:

• Mức độ OSA.
• Áp lực điều trị.
• Loại mặt nạ.
• Tình trạng rò khí.
• Thời gian sử dụng mỗi đêm.
• Nghẹt mũi.
• Tư thế ngủ.
• Thay đổi cân nặng.
• Mức độ tuân thủ điều trị.

Do đó, mục tiêu quan trọng không phải chỉ là “bao lâu thì hết ngáy”, mà là rối loạn hô hấp khi ngủ có được kiểm soát hiệu quả hay không.

13. Có nên tự mua và cài đặt máy CPAP?

Không nên tự chẩn đoán OSA rồi lựa chọn áp lực chỉ dựa trên tiếng ngáy.

Trước khi sử dụng PAP, cần xác định các vấn đề như:

• Có thực sự mắc OSA hay không.
• Mức độ rối loạn hô hấp khi ngủ.
• Chế độ PAP phù hợp.
• Áp lực hoặc khoảng áp lực được yêu cầu.
• Loại mặt nạ phù hợp.
• Các bệnh lý đi kèm cần lưu ý.

Đặc biệt, người có COPD, suy hô hấp, hội chứng giảm thông khí, bệnh thần kinh – cơ hoặc đang sử dụng oxy cần được đánh giá kỹ hơn trước khi lựa chọn thiết bị.

14. Ngáy có nên dùng máy CPAP không hay chọn APAP?

Không thể lựa chọn CPAP hay APAP chỉ dựa trên việc người bệnh ngáy nhiều hay ít.

CPAP cố định duy trì một mức áp lực điều trị được thiết lập.

APAP có khả năng thay đổi áp lực trong một khoảng được cài đặt.

Việc lựa chọn cần dựa trên chẩn đoán, dữ liệu giấc ngủ, khả năng dung nạp và kế hoạch điều trị.

Nếu đã có chỉ định PAP, khách hàng có thể so sánh AirSense 10 AutoSet, AirStart 10 APAP và AirMini AutoSet theo nhu cầu sử dụng thực tế.

15. Câu hỏi thường gặp về ngáy và máy CPAP

Ngáy có nên dùng máy CPAP không?

Không phải tất cả người ngáy đều cần CPAP. Nếu ngáy liên quan đến OSA và người bệnh có chỉ định PAP, CPAP có thể được sử dụng để hỗ trợ duy trì đường thở trong lúc ngủ.

CPAP có giúp giảm ngáy không?

Có thể. Khi tiếng ngáy liên quan đến hẹp hoặc tắc nghẽn đường thở ở người mắc OSA, việc kiểm soát đường thở bằng PAP có thể làm tiếng ngáy giảm.

Ngáy có phải ngưng thở khi ngủ không?

Không. Ngáy là một triệu chứng có thể xuất hiện ở OSA nhưng không phải tất cả người ngáy đều mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Người ngáy to có nên mua CPAP ngay không?

Không nên. Đặc biệt nếu ngáy kèm ngừng thở được chứng kiến, thở hổn hển hoặc buồn ngủ nhiều ban ngày, nên đánh giá nguy cơ OSA trước.

Dùng CPAP vẫn ngáy có nên tăng áp lực?

Không nên tự tăng áp lực. Cần xem xét rò khí, mặt nạ, nghẹt mũi, dữ liệu máy và các yếu tố liên quan.

CPAP có phải máy tạo oxy không?

Không. Máy CPAP tạo áp lực dương đường thở, còn máy tạo oxy cung cấp dòng khí có nồng độ oxy cao hơn không khí môi trường.

16. Kết luận: Ngáy có nên dùng máy CPAP không?

Ngáy có nên dùng máy CPAP không? Câu trả lời là không phải cứ ngáy thì cần CPAP.

CPAP có thể giúp giảm tiếng ngáy liên quan đến tắc nghẽn đường thở ở người mắc OSA khi được chỉ định và sử dụng phù hợp. Tuy nhiên, mục tiêu của liệu pháp PAP không chỉ là làm tiếng ngáy biến mất mà quan trọng hơn là kiểm soát rối loạn hô hấp trong lúc ngủ.

Nếu có biểu hiện:

Ngáy to → ngừng thở → thở hổn hển → tiếp tục ngáy

hoặc kèm buồn ngủ ban ngày, thức giấc vì nghẹt thở, đau đầu buổi sáng và mệt mỏi kéo dài, nên đánh giá nguy cơ OSA thay vì tự mua thiết bị chống ngáy.

Đừng chỉ tìm cách làm tiếng ngáy biến mất. Hãy tìm nguyên nhân khiến đường thở gặp vấn đề trong lúc ngủ.

17. Tư vấn lựa chọn máy CPAP và BiPAP tại Spirit Health Care VN

Nếu đã có kết quả đo giấc ngủ, chẩn đoán OSA hoặc chỉ định sử dụng CPAP/APAP/BiPAP, Spirit Health Care VN hỗ trợ đối chiếu thiết bị theo nhu cầu thực tế.

Khi liên hệ, khách hàng có thể chuẩn bị:

• Kết quả đo giấc ngủ.
• Chỉ số AHI nếu có.
• Chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ.
• Chế độ PAP được yêu cầu.
• Khoảng áp lực hoặc áp lực điều trị.
• Model máy đang sử dụng nếu cần thay thế.
• Nhu cầu sử dụng cố định tại nhà hay thường xuyên di chuyển.

Đã có kết quả đo giấc ngủ hoặc chỉ định PAP? Gửi hình kết quả/chỉ định qua Zalo để Spirit hỗ trợ đối chiếu model phù hợp.

Xem thêm:

Máy thở CPAP

Máy thở BiPAP

CÔNG TY TNHH SPIRIT HEALTH CARE VN

Hotline/Zalo: 0972 036 528 | 0346 871 809

Website: spirithealthcare.vn

Spirit Health Care VN – Care with Love

Tham khảo và kiểm duyệt chuyên môn

Nội dung được Spirit Health Care VN biên soạn nhằm cung cấp kiến thức tham khảo về ngáy, hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và liệu pháp áp lực đường thở dương.

Bài viết có sự tham khảo và kiểm duyệt chuyên môn từ Bác sĩ Phạm Ngọc Sơn.

Thông tin trong bài không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán, chỉ định điều trị hoặc cài đặt thiết bị bởi bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn.